301
261
Wiktor Siemionowicz Abakumow
Wiktor Siemionowicz Abakumow
Wiktor Abakumow minister bezpieczeństwa państwowego MGB ZSRR w latach 1946-1951

Wiktor Siemionowicz Abakumow, właściwie Aba Kum (ros. Виктор Семёнович Абакýмов, ur. w Moskwie w 1894, stracony 24 grudnia 1954, w Leningradzie) – Ormianin, generał-pułkownik sowieckiego aparatu bezpieczeństwa, jeden z największych zbrodniarzy stalinowskich, w stalinowskim aparacie terroru zasłynął m. in. z własnoręcznego torturowania i wymuszania zeznań na skazanych, radziecki oficer, funkcjonariusz organów wywiadu, kontrwywiadu i bezpieczeństwa wewnętrznego, m.in. szef kontrwywiadu wojskowego Smiersz (1943-1946), minister bezpieczeństwa państwowego Związku Radzieckiego, od maja 1946 do lipca 1951 roku. Skazany i stracony za udział w tzw. sprawie leningradzkiej.

Służbę w radzieckich organach bezpieczeństwa (wówczas - Zjednoczony Państwowy Zarząd Polityczny - OGPU), rozpoczął w 1932 roku pracując w terenowych organach bezpieczeństwa m.in. w Oddziale Ekonomicznym (EKO) przy Pełnomocnym Przedstawicielstwie (PP) Zjednoczonego Państwowego Zarządu Politycznego (OGPU) w obwódu moskiewskiego. W 1933 roku został przeniesiony do Moskiewskiej centrali OGPU (tzw. Łubianka), do Zarządu Ekonomicznego OGPU (EKU OGPU).

W połowie 1934 roku po reorganizacji organów bezpieczeństwa służył w 1 Wydziale Oddziału Ekonomicznego (EKO) Głównego Zarządu Bezpieczeństwa Państwowego (GUGB) przy Ludowym Komisariacie Spraw Wewnętrznych (NKWD). Następnie, 1 sierpnia 1934 roku został przeniesiony do Zarządu Głównego Obozów i Osiedli Pracy (GUŁAG), gdzie służył do 1937 roku m.in. jako oficer operacyjny w 3 Wydziale Oddziału Ochrony GUŁAG NKWD ZSRR. Od 15 kwietnia 1937 roku do marca 1938 roku służył w jednym z Wydziałów w Oddziale 4 (OO - Specjalnym) GUGB NKWD. Po kolejnej reorganizacji struktur aparatu bezpieczeństwa w marcu 1938 roku, został pomocnikiem naczelnika 4 Oddziału I Zarządu NKWD ZSRR, a później od 29 września 1938 roku do 1 listopada 1938 roku, pełnił obowiązki pomocnika Piotra Fiodotowa, ówczesnego naczelnika Oddziału 2 (Tajno-Polityczny - SPO) GUGB NKWD ZSRR. Następnie do końca 1938 roku, był naczelnikiem w jednym z Wydziałów w 2 Oddziale GUGB NKWD ZSRR.
Fakt przetrwania przez Abakumowa wielkiej czystki która szalała wówczas w NKWD i innych Ludowych Komisariatch, można wytłumaczyć braniem w niej udziału, wykonywał on bez skrupułów każdy rozkaz, co uratowało go od plutonu egzekucyjnego. Pod koniec grudnia 1938 roku został przeniesiony z Moskwy do Rostówa, na stanowisko pełniącego obowiązki naczelnika Zarządu Ludowego Komisariatu Spraw Wewnętrznych Rostowskiej Oblasti, w kwietniu 1939 roku został naczelnikiem UNKWD Rostowskiej Oblasti, czyli szefem tamtejszego NKWD. 12 lutego 1941 roku, po podziale NKWD (NKWD/NKGB) powrócił do Moskwy, gdzie został jednym z zastępców Ławrientija Berii ówczesnego Ludowego Komisarza Spraw Wewnętrznych, czyli szefa NKWD, i zaraz potem 19 lipca 1941, naczelnikiem tzw. Osobyj Otdiełów (OO NKWD), gdzie po wybuchu wojny z Niemcami prowadził akcję likwidacji najwyższych dowódców Armii Czerwonej oskarżonych przez Józefa Stalina o zdradę i tchórzostwo. Stanowisko zastępcy szefa NKWD sprawował do 19 kwietnia 1943 roku, a stanowisko szefa OO NKWD do 14 kwietnia 1943 roku.

W 1943 roku Abakumow był także chwilowo od 19 kwietnia do 20 maja 1943 roku zastępcą komisarza obrony ZSRR (stanowisko to sprawował wówczas sam Józef Stalin). W kwietniu 1943 roku po utworzeniu Głównego Zarządu Kontrwywiadu (GURK) przy Ludowym Komisariacie Obrony ZSRR (NKO) ZSRR czyli tzw. SMIERSZ stanął na jego czele co nastąpiło 19 kwietnia 1943 roku, w randze wicekomisarza obrony. Zaraz po wojnie na osobiste polecenie Józefa Stalina zbierał materiały obciążające marszałka Gieorgija Żukowa. Stanowisko szefa Smiersz sprawował do 27 kwietnia 1946 roku czyli do rozformowania Smiersza i włączenia jego struktur do Ministerstwa Bezpieczeństwa Państwowego ZSRR jako III Zarządu. Wiktor Abakumow był także przez pierwsze miesiące 1945 roku pełnomocnikiem Ludowego Komisariatu Spraw Wewnętrznych (NKWD) przy 3 Froncie Białoruskim.

Następnie w maju 1946 roku, z zadaniem ograniczenia wpływów Ławrientija Beri, Stalin mianował go ministrem Bezpieczeństwa Państwowego - MGB, (dawne NKGB, także na jego polecenie przystąpił do organizowania terroru, m.in. sprawy leningradzkiej. Funkcję ministra bezpieczeństwa państwowego sprawował do 1951 roku, kiedy został zastąpiony przez Siergieja Ogolcowa. W międzyczasie od 1946 roku do 1951 roku, był także członkiem w Komisji Biura Politycznego WKP(b).

7 grudnia 1951 roku zadenuncjowany przez Michaiła Riumina jako zachodni szpieg został aresztowany wraz z najbliższą rodziną (żoną i synem) i był przetrzymywany w Lefortowie. Skazany na śmierć 19 grudnia 1954 roku za udział w tzw. sprawie leningradzkiej, wyrok wykonano 24 grudnia 1954 r. (inne źródła wykonanie wyroku podają na 18 grudnia 1954 r.). Nie został zrehabilitowany.


Zaloguj się, by mieć dostęp do większej ilości opcji.
Użytkownicy on-line: