836
886
886
Ignacy Matuszewski
Ignacy Matuszewski

Ignacy Matuszewski (ur. 10 września 1891 w Warszawie, zm. 3 sierpnia 1946 w No­wym Jorku) – polski polityk, publicysta, dyplomata, minister skarbu II Rze­czy­pos­po­li­tej, pułkownik dyplomowany Wojska Polskiego, członek Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego.

Syn Ignacego Matuszewskiego, znanego krytyka literackiego, zwolennik Józefa Pił­su­d­s­kie­go zaliczany do tzw. grupy puł­ko­w­ni­ków. Ojcem chrzestnym Ma­tu­sze­wskie­go był Bolesław Prus.

Ignacy Matuszewski studiował filozofię na Uniwersytecie Jagiellońskim, architekturę w Mediolanie, prawo w Dorpacie oraz nauki rolnicze w Warszawie.

Podczas I wojny światowej należał do realizatorów koncepcji Piłsudskiego w Rosji. Od grudnia 1914 roku służył w armii rosyjskiej, m.in. na sta­no­wi­sku dowódcy oddziału wywiadowczego. Po rewolucji lutowej w roku 1917 Matuszewski organizował Zjazd Wojskowych Polaków w Pio­tro­gro­dzie, później uczestniczył w formowaniu Korpusów Polskich w Rosji. W grudniu 1917 roku wstąpił do I Korpusu Polskiego gen. Dowbora-Muśnickiego.

Na początku 1918 roku został zaocznie skazany na śmierć przez bol­sze­wi­ków – w odpowiedzi na wyrok, 18 lutego 1918 na czele polskiego oddziału wojska zajął on Mińsk Litewski, przepędzając z miasta garnizon bol­sze­wi­cki. Na karę śmierci skazali go także Niemcy, dlatego wyjechał do Kijowa. W kwietniu 1918 roku Matuszewski wstąpił do POW, w maju 1918 był organizatorem nieudanej próby przejęcia władzy nad I Korpusem Polskim z rąk Dowbora-Muśnickiego w twierdzy w Bobrujsku i niedopuszczenia do rozbrojenia korpusu przez Niemców (co po niepowodzeniu akcji nastąpiło).

Po odzyskaniu niepodległości w listopadzie 1918 został skierowany do Oddziału II Naczelnego Dowództwa WP, by w kulminacji wojny polsko-bolszewickiej zostać w lipcu 1920 roku szefem Oddziału II. Po klęsce bol­sze­wi­ków, Piłsudski podsumował pracę Matuszewskiego następująco: Była to pierwsza wojna, którą Polska prowadziła od wielu stuleci, w czasie której mieliśmy więcej informacji o nieprzyjacielu niż on o nas.

Uczestniczył w rokowaniach pokojowych w Rydze. Kontynuując pracę w Od­dziale II ukończył Wyższą Szkołę Wojenną uzyskując stopień puł­ko­w­ni­ka dyplomowanego. W 1924 objął funkcję attaché wojskowego w Rzymie. Po powrocie w 1926 roku, przeniesiono go do rezerwy.

Po przewrocie majowym 1926 jeden z czołowych reprezentantów prawicy obozu piłsudczyków.

Ministerstwa Skarbu i minister skarbu (w pięciu kolejnych gabinetach – od rządu Kazimierza Świtalskiego do rządu Walerego Sławka). W latach 1932-1936 czołowy publicysta "Gazety Polskiej", której nakład wynosił wtedy 35 tys. egzemplarzy (po odejściu Matuszewskiego z redakcji nakład "Gazety Polskiej" spadł o połowę). Był również redaktorem naczelnym miesięcznika "Polityka Narodów". Było to pismo geopolityczne, analizowało politykę zagraniczną poszczególnych państw, sytuację w najbardziej zapalnych regionach świata oraz miejsce Polski w świecie.

Przewidując rychły wybuch wojny i niebezpieczeństwa dla Polski, w marcu 1938 r. na łamach wileńskiego "Słowa" były minister skarbu rozpoczął kam­pa­nię na rzecz zwiększenia budżetu wojskowego i sformowania trzech dywizji pancernych. Po zajęciu przez Niemców Pragi (15 marca 1939), Ma­tu­sze­w­ski napisał w "Polityce Gospodarczej" artykuł o konieczności po­dwo­je­nia szeregów polskiej armii. Zaniepokojona elita władzy skonfiskowała tekst Matuszewskiego, ale ukazał się on w nieco zmienionej wersji w "Słowie". Był pesymistą, którego Józef Beck nie chciał słuchać. Obawiał się, że wojna doprowadzi Polskę do niespotykanej dotąd klęski. Krytyczny stosunek pułkownika do polityki Becka potwierdził na emigracji Władysław Studnicki.

Matuszewski uważał, że Polski nie stać na wojnę z Niemcami, przewaga wojskowa Niemiec jest tak ogromna – powtarzał w przededniu września 1939 r. – że w ciągu trzech miesięcy musimy tę wojnę przegrać z kretesem. Prorokował też rozstrzelanie Rzeczypospolitej przez dwóch agresorów – Niemcy i ZSRR.

We wrześniu 1939 r. organizator ewakuacji 75 ton złota Banku Polskiego (którą osobiście przeprowadził wraz z Henrykiem Floyar-Rajchmanem) poprzez Rumunię, Turcję i Syrię do Francji – gdzie przekazał je rządowi Rzeczypospolitej. Odsunięty od służby państwowej przez rząd gen. Władysława Sikorskiego, po kapitulacji Francji (czerwiec 1940) wyjechał przez Hiszpanię i Portugalię do Stanów Zjednoczonych, gdzie dotarł we wrześniu 1941 r.

Przeciwnik polityki Sikorskiego wobec ZSRR wynikającej z układu Sikorski-Majski, którą zwalczał w publicystyce. Współorganizator (wraz z Wacławem Jędrzejewiczem i Henrykiem Floyar-Rajchmanem Komitetu Narodowego Amerykanów Polskiego Pochodzenia (KNAPP) i Instytutu Józefa Pił­su­ds­kie­go w Nowym Jorku. Organizator polskiej opinii publicznej w USA przeciw polityce ustępstw wobec żądań Stalina. Mąż Haliny Konopackiej.

Największym umiłowaniem jego życia – po śmierci Matuszewskiego wspominał Bohdan Podoski – była jedyna córka Ewa. Ofiarował jej kiedyś to, co cenił najwięcej – krzyże Virtuti Militari, pradziadowski i własny. Młoda dziewczyna zginęła w powstaniu warszawskim. Padła na posterunku jako sanitariuszka, opatrując rannych żołnierzy Armii Krajowej. Zagarnięta przez Niemców, których się nie ulękła, do końca wypełniając obowiązek, została przez nich rozstrzelana za "zbrodnię" okazania pomocy "ludziom wyjętym spod prawa". (Ewa Matuszewska, sanitariuszka w pułku "Baszta" została rozstrzelana w dniu 26 września 1944 w alei Niepodległości w War­sza­wie).


Odznaczenia

  • Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari (1922)
  • Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (1928)
  • Krzyż Niepodległości z Mieczami
  • Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (2 maja 1923)
  • Krzyż Walecznych – czterokrotnie (po raz 1 i 2 w 1922)
  • Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918-1921
  • Złoty Wawrzyn Akademicki (1937)
  • Wielki Oficer Orderu Legii Honorowej (Francja)
  • Kawaler Orderu Legii Honorowej (Francja)
  • Kawaler Orderu św. Maurycego i Łazarza (Włochy)
  • Order Wschodzącego Słońca IV klasy (Japonia)
  • Komandor Orderu Orła Białego (Jugosławia)
  • Komandor Orderu Korony (Rumunia)
  • Komandor Orderu Gwiazdy (Rumunia)
  • Krzyż Wolności I kategorii III klasy (Estonia, 1922)
  • Komandor I Klasy Orderu Białej Róży (Finlandia)
  • Komandor Orderu Białej Róży (Finlandia)
  • Komandor Orderu Wazów (Szwecja, 1923)
  • Krzyż Wielki Orderu Chrystusa (Portugalia, 1931)
  • Krzyż Wielki Orderu Zasługi (Węgry)
  • Krzyż Wielki Orderu Gwiazdy Polarnej (Szwecja)







Zaloguj się, by mieć dostęp do większej ilości opcji.
Użytkownicy on-line: